Pojęcia z architektury

utworzone ze sklepienia kolebkowego na wydłużonym prostokącie przez zastąpienie łuków czołowych kolebami sklepienia klasztornego

długie sklepienie kolebkowe przecięte poprzecznie odcinkami kolebek - kozuby, o strzałce równej strzałce samego sklepienia

system konstrukcji umożliwiający zasklepianie dużych przestrzeni na znacznej wysokości

element konstrukcyjny, architektoniczny, dekoracyjny zakrzywiony i wsparty na obu końcach

element konstrukcyjny, znajdujący się poniżej podłogi najniższego pomieszczenia, przenosi ciężar budynku na grunt

pionowa podpora, najczęściej wolnostojąca o przekroju wielobocznym, wykonana z kamienia, cegły itp. o funkcji podobnej do kolumny, może mieć bazę, głowicę lub nasadnik

konstrukcja budowlana wykonana z kamienia naturalnego, sztucznego bądź cegły o przekroju krzywoliniowym, służąca do przekrycia określonej przestrzeni budynku

złożone z czterech równych odcinków (koleby) dwu przecinających się sklepień kolebkowych ciężar tego sklepienia przenoszony jest na całą powierzchnię wezgłowia (na ściany)

pomocnicza, rozbieralna konstrukcja podpierająca, najczęściej drewniana, umożliwiająca wykonywanie sklepień, łuków itp. Górna powierzchnia odpowiada ściśle dolnej powierzchni wykonywanej konstrukcji. Krążynę podwiesza się lub stawia na rusztowaniu

zespół elementów konstrukcyjnych rozdzielających w poziomie poszczególne kondygnacje budynku lub ograniczających go od góry, które dźwigają obciążenie użytkowe, zapewniają ochronę termalną i akustyczną pomieszczeń oraz usztywniają konstrukcję budynku

pionowy element konstrukcyjny w formie filaru przyściennego o ściętym pochyło boku zewnętrznym lub profilu uskokowym. Wzmacnia ściany budynku lub wolnostojącego muru i przenosi ciężar sklepień na grunt

przylegający i związany ze ścianą

układ cegieł, kamieni w murze, ścianie

cienki, pionowy element o przekroju wałka lub półwałka z kamienia lub cegły, zespolony z filarem przyściennym lub wiązkowym, przenosi na niego za pośrednictwem żeber ciężar sklepienia krzyżowo-żebrowego

pionowa konstrukcja z cegły, kamienia naturalnego, sztucznego lub mieszanego, wydzielająca i zabezpieczająca przestrzeń krytą lub otwartą

stanowi konstrukcyjne zespolenie ze służkami

domurowany do ścian naw bocznych lub apsydy, podpierający za pośrednictwem zewnętrznych łuków przyporowych nawę główną, zakończony zwykle fialami

o formie leżącej połowy walca, którego przekrój prostopadły do osi stanowi pełne półkole

wycinki ograniczone krawędzią wewnętrzną wezgłowia i dwoma odcinkami przekątnych

wycinki ograniczone czołem sklepienia i dwoma odcinkami przekątnych

długie sklepienie kolebkowe podzielone pasami sklepiennymi na przęsła

długie sklepienie kolebkowe z wyciętymi po bokach odcinkami mniejszych kolebek (kozuby) o strzałce mniejszej od strzałki samego sklepienia

utworzone ze sklepienia nieckowego przez odcięcie jego górnej części płaszczyzną poziomą, która tworzy tzw. zwierciadło sklepienia. Ma charakter dekoracyjny

złożone z czterech wycinków (kozuby) dwu przecinających się sklepień kolebkowych, ciężar tego sklepienia przenoszony jest na punkty jego spływu na liniach przecięcia się kolebek, na naroża pomieszczenia lub filary

odmiana krzyżowego, wzmocnionego na liniach przecinania się kolebek - żebrami z ciosów kamiennych lub profilowanej cegły, spływającymi na narożniki pomieszczenia, służki lub wsporniki. Pola między żebrami nazywane są wysklepkami

odmiana sklepienia krzyżowo-żebrowego lub żaglastego o dekoracyjnym rysunku w kształcie gwiazdy utworzonej z żeber dzielących pola między żebrami przekątnymi

sklepienie żebrowe o trzech punktach podparcia

odmiana sklepienia gwiaździstego opartego pośrodku na filarze, na który promienisto spływają żebra sklepienia, innowacja konstrukcyjna

kolebkowe z lunetami o dekoracyjnym rysunku utworzonym przez ukośnie przecinające się żebra równoległe, proste lub krzywolinijne, ma charakter dekoracyjny

odmiana sklepienia żaglastego z wciętymi wiązkami ostrosłupów, nie należy do grupy sklepień żebrowych, ma charakter dekoracyjny

zbudowane jest na łękach promieniście rozchodzących się z punktów podparcia, jednej lub kilku kolumn wewnątrz pomieszczenia

nawa główna wyższa od naw bocznych, posiadająca okna ponad dachami naw bocznych

wszystkie nawy jednej wysokości, nawa główna bez okien, oświetlona jedynie za pomocą naw bocznych. Często brak transeptu, niewyodrębnione prezbiterium

nawa główna i prezbiterium tej samej szerokości i wysokości nakryte tym samym przykryciem, jednonawowy

zasadnicza, centralna część wyodrębniona w bryle budynku, w architekturze kościelnej określa się tym terminem samą część nawową, bez przybudówek

część kościoła między prezbiterium, a kruchtą przeznaczona dla wiernych

nawa poprzeczna umieszczona pomiędzy korpusem nawy, a prezbiterium

we wnętrzu budowli przestrzeń między parą podpór dźwigających odrębną konstrukcyjnie część sklepienia

na jedno przęsło nawy głównej przypadają po dwa przęsła w nawach bocznych

przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa, zakończona apsydą lub wieńcem kaplic, bądź obejściem, wyodrębniona od nawy głównej podwyższeniem, tęczą lub balustradą

pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy, trójliścia, podkowy, trapezu lub wieloboku, zamyka prezbiterium lub nawę o równej lub mniejszej od nich wysokości i szerokości

w kościołach przejście obiegające prezbiterium, zwykle na przedłużeniu naw bocznych, oddzielone murem lub arkadami

często otaczały prezbiterium

największa kaplica w wieńcu kaplic, znajdowała się na osi kościoła

rodzaj galerii lub trybuny, głównie w kościołach, mającej na celu powiększenie powierzchni lub stworzenie osobnego pomiesczenia

przeznaczona na ogół dla śpiewaków i instrumentów muzycznych (najczęściej są to organy)

pomieszczenie zacienione, słabo oświetlone dla zachowania niskiej temperatury, ale głównie podziemny korytarz lub sala, miejsce pochówku dostojników świeckich i duchownych

konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym

przedsionek kościoła poprzedzający wejście do nawy głównej, czasem też boczne do naw lub zakrystii, wyodrębnione wewnątrz kościoła najczęściej pod chórem lub w dolnej kondygnacji wieży sytuowanej na osi fasady, niekiedy osobna przybudówka, zwykle jednokondygnacyjna

część budynku zawarta między bezpośrednio położonymi nad sobą stropami

budynek przeznaczony do obrzędu chrztu, najczęściej po zachodniej stronie kościoła katedralnego. Na planie centralnym, kryte kopułą

część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych

najniższa kondygnacja budynku